Ratuj Kwiecewo
Rezerwat przyrody „KWIECEWO”
 
1. Informacje ogólne.
 
Rezerwat przyrody „Kwiecewo” (Rycina 1) po??o??ony jest na po??udniowy-zachód od miejscowo??ci Kwiecewo (województwo warmi??sko-mazurskie, powiat olszty??ski, gmina ??wi─?tki), po??o??onej 6 km na po??udniowy zachód od Dobrego Miasta. Obszar ten nale??y do mezoregionu Pojezierze Olszty??skie, stanowi─?cego zachodni─? cz─???─? makroregionu Pojezierza Mazurskie. Od pó??nocy s─?siaduje z Równin─? Orneck─?, Wzniesieniami Górowskimi i Równin─? S─?popolsk─?, od wschodu z Pojezierzem Mr─?gowskim, od po??udnia z Równina Mazursk─? i Garbem Lubawskim, a od zachodu z Pojezierzem I??awskim (Kondracki 2002). Pojezierze Olszty??skie obejmuje powierzchni─? ok. 3920 km2. G??ówna jednostk─? geomorfologiczn─? jest wy??yna moreny dennej o urozmaiconej rze??bie. Klimat tego regionu charakteryzuje du??e zró??nicowanie i zmienno??─? pogody. Obserwuje si─? tu ch??odne zimy i wiosny. Okres wegetacyjny jest krótki, trwa 200 dni. ??rednia roczna temperatura wynosi 7,1ºC, roczna suma opadów – 610 mm. Wiatry przewa??aja z kierunku po??udniowo-zachodniego, równie?? znaczny jest udzia?? wiatrów zachodnich.
Powierzchnia u??ytku ogranicza si─? do polderu o charakterze przeciwpowodziowym. W miejscu polderu istnia?? niegdy?? zbiornik wodny, który osuszono i przekszta??cono w intensywnie u??ytkowane ??─?ki ko??ne i pastwiska. Wraz z zaprzestaniem odprowadzania wody, przy u??yciu stacji pomp, teren wype??ni?? si─? wod─? i do dzi?? funkcjonuje jako polder o zmiennym poziomie wód. Jego powierzchnia, w zale??no??ci od poziomu wody wynosi od 50 do 120 ha, d??ugo??ci 1,2 km i szeroko??ci 1 km. P??ytk─? stref─? przybrze??n─? zbiornika porastaj─? szuwary z trzciny pospolitej (Phragmites australis) i pa??ki w─?skolistnej (Typha angustifolia),oraz k─?py osoki aloesowatej (Stratiotes aloides). Zasilanie zbiornika to przede wszystkim wody opadowe i sp??ywy powierzchniowe z otaczaj─?cych zbiornik pól.
 
2. Walory przyrodnicze.
 
Zbiornik wodny Kwiecewo oraz jego najbli??sze otoczenie stanowi─? obszar niezwykle cenny dla ptaków, p??azów oraz ssaków. Badania prowadzone w tym miejscu w latach 2004-2008 pozwalaj─? oceni─? ten zbiornik jako wa??ne miejsce odpoczynku i ??erowania dla ptaków, szczególnie wodno-b??otnych, w okresie w─?drówek wiosennych i jesiennych, oraz jako wa??ne miejsce l─?gowe dla ptaków zwi─?zanych z siedliskami wodnymi.
Na polderze Kwiecewo stwierdzono gniazdowanie co najmniej 23 gatunków ptaków wodno-b??otnych. Szczególnie cenna i unikalna na skali regionu jest du??a kolonia l─?gowa rybitwy bia??ow─?sej (Chlidonias hybridus) oraz rybitwy czarnej (Chlidonias niger). Niezwykle cenne jest gniazdowanie zausznika (Podiceps nigricollis), perkoza rdzawoszyjego (Podiceps grisegena) oraz perkozka (Tachybaptus ruficollis). Ponadto gniazduj─? tu inne cenne gatunki, zwi─?zane ze ??rodowiskiem wodnym tj. kropiatka (Porzana parva), ??uraw (Grus grus) czy ??mieszka (Larus ridibundus). Polder Kwiecewo to doskona??e miejsce do gniazdowania kaczek: krzy??ówki (Anas platyrhynchos), cyranki (Anas querquedula), cyraneczki (Anas crecca), krakwy (Anas strepera) czy p??askonosa (Anas clypeata). Zbiornik wodny oraz pas jego najbli??szego otoczenia stanowi miejsce l─?gowe dla takich ptaków drapie??nych jak m.in. b??otniak stawowy (Circus aeruginosus) oraz b??otniak ??─?kowy (Circus pygargus) (Tab.1.).
W okresie w─?drówek wiosennych i jesiennych obserwowano na tym terenie 58 gatunków ptaków wodno-b??otnych, w tym a?? 19 gatunków ptaków blaszkodziobych oraz 15 gatunków ptaków siewkowych (Tab.1). Zwracaj─? uwag─? bardzo liczne, jak na warunki niewielkiego zbiornika ??ródl─?dowego, zgrupowania przelotnych kaczek takich jak np. ??wistun (Anas penelope), cyraneczka (Anas crecca), krzy??ówka (Anas platyrhynchos), czernica (Anas fuligula) czy g─?go?? (Bucephala clangula). Podmok??e tereny na obrze??ach zbiornika s─? atrakcyjnymi miejscami ??erowania i odpoczynku dla ptaków siewkowych, o czym ??wiadcz─? szczególnie liczne zgrupowania czajki (Vanellus vanellus), ??─?czaka (Tringa glareola), bataliona (Philomachus pugnax) i kszyka (Gallinago gallinago). W miejscu tym równie?? regularnie poluj─? lub odpoczywaj─? takie cenne gatunki ptaków drapie??nych jak bielik (Haliaeetus albicilla), orlik krzykliwy (Aquila pomarina), rybo??ów (Pandion haliaetus) czy kania ruda (Milvus milvus) (Tab.1.). Regularnie ??eruje para bociana czarnego (Ciconia nigra). Pas szuwarów, zakrzewie?? i podmok??ych ??─?k na obrze??u zbiornika jest wa??nym miejscem przystankowym w trakcie w─?drówki dla co najmniej 33 gatunków ptaków wróblowych (Tab.2.). Zwraca uwag─? bardzo liczny, pomimo niewielkiego obszaru trzcinowisk, przelot rokitniczki (Acrocephalus schoenobaenus), trzciniaka (Acrocephalus arundinaceus) i potrzosa (Emberiza schoeniclus). Cenne s─? obserwacje takich rzadkich w tym rejonie Polski gatunków jak pliszka cytrynowa (Motacilla citreola), ??wiergotek rdzawogard??y (Anthus cervinus) czy kobczyk (Falco vespertinus). Obrze??a zbiornika s─? równie?? miejscem gniazdowania co najmniej 27 gatunków ptaków wróblowych, w tym niezwykle licznych – rokitniczki (Acrocephalus schoenobaenus), trzcinniczka (Acrocephalus arundinaceus) i potrzosa (Emberiza schoeniclus), a z gatunków rzadszych – brz─?czki (Locustella luscinioides), strumieniówki (Locustella fluviatilis) oraz ??wierszczaka (Locustella naevia).
Poza walorami ornitologicznymi, miejsce to ma tak??e du??e znaczenie dla herpetofauny tego regionu Polski. Zbiornik wodny w Kwiecewie jest miejscem, gdzie regularnie i licznie odbywa si─? rozród takich rzadkich i chronionych gatunków p??azów jak m.in. kumak nizinny (Bombina bombina) i rzekotka drzewna (Hyla arborea).
Ponadto stwierdzono tu wyst─?powanie nietoperzy. Obserwowano du??e zgrupowanie ??eruj─?cych borowców (Nyctalus noctula)(40 –50). Potwierdzono tak??e wyst─?powanie nocka ??ydkow??osego (Myotis dasycneme). Prawdopodobne jest, i?? w pobli??u rozlewiska znajduj─? si─? kryjówki dzienne tego bardzo rzadkiego i zagro??onego nietoperza. Samo rozlewisko za?? jest ??erowiskiem tego gatunku, gdy?? nietoperze te ??eruj─? tylko nad lustrem otwartej wody (Ciechanowski 2007).
 
 
LITERATURA:
 
1. Ciechanowski M., Sachanowicz K., Kokurewicz T. 2007. Rare or underestimated? - The distribution and abundance of the pond bat (Myotis dasycneme) in Poland. Lutra 50: 107-134.
2. Kondracki J. 2002. Geografia regionalna Polski. PWN, Warszawa.
3. Menderski S. 2008. Spadek masy cia??a ptaków wróblowych w ci─?gu nocy, w zale??no??ci od temperatury i wilgotno??ci powietrza. Praca magisterska. Uniwersytet Warmi??sko-Mazurski, Olsztyn, ss. 13-15.
4. Raport z obozu ornitologicznego zorganizowanego przez Naukowe Ko??o Ornitologiczne Studentów Uniwersytetu Gda??skiego KOS UG przy rozlewisku we wsi Kwiecewo, gmina ??wi─?tki. 2008. Gda??sk.